Lịch Sử Việt Nam Thời Pháp Thuộc

TÓM TẮT:Bài viết nói tới các quánh điểmvềlịch sử, thôn hội...thời kỳ Phápthuộc vớingành thư viện nói tầm thường và chuyển động Thư mục nói riêng tại Việt Nam. Tiếp đócó liệt kê, tổng đúng theo một số phiên bản thư mục chủ yếu và vượt trội được biên soạn, xuất bản trong thời kỳ này có liên quan mang đến Việt Nam. Sau cuối có sự so sánh Thư mục tại nước ta giữa nhì thời kỳ Phong kiến cùng Pháp thuộc.

Bạn đang xem: Lịch sử việt nam thời pháp thuộc

TỪ KHÓA: Thư mục, vận động thư mục, Thư mục việt nam thời Pháp thuộc, thư mục thời Pháp thuộc, thư mục về Việt Nam, folder Đông Dương

I. LỊCH SỬ, XÃ HỘI THỜI KỲ PHÁP THUỘC VỚI NGÀNH THƯ VIỆN VÀ HOẠT ĐỘNG THƯ MỤC TẠI VIỆT NAM

* Khái quát lịch sử dân tộc thời Pháp thuộc:

- Thời kỳ thuộc Pháp là thời kỳ nước ta bị đặt dưới ách đô hộ của thực dân Pháp quy trình từ 1858 - 1945.

+ từ thời điểm tháng 02/1859 mang lại 1879, Pháp liên tiếp lấn chiếm và xác lập được máy bộ cai trị nghỉ ngơi Nam Kì.

+ từ thời điểm năm 1882, Pháp mở rộng xâm lược ra phía Bắc.

+ mon 08/1883, đơn vị Nguyễn kí Hiệp ước chính thức nền thống trị của Pháp trên toàn bộ lãnh thổ Việt Nam. Pháp đã xác lập được cỗ máy cai trị bên trên toàn lãnh thổ Việt Nam.

* Đặc điểmxã hội thời Pháp thuộc:

- Về chính trị: Trong thời gian này thực dân Pháp đã thi hành đường lối, bao gồm trị phản nghịch động, phân tách rẽ những dân tộc nhằm cai trị.

- Về khiếp tế: Thi hành chủ yếu sách túng bấn hóa, đẩy dân cày vào bước đường cùng, không tồn tại ruộng đất để cày, bắt buộc làm phu trong các đồn điền, hầm mỏ.

- Về văn hóa truyền thống giáo dục: Thực hiện chế độ ngu dân cho tới cách mạng tháng Tám thành công xuất sắc 90% dân chúng mù chữ. Trong thời kỳ này xuất bạn dạng phẩm cũng được kiểm chăm chút vô thuộc gắt gao, ngôn từ chủ yếu mang tính phản động, cấm lưu giữ hành lưu giữ trữ những tài liệu của Mác – xít.

* Ngành thư viện và chuyển động Thư mục thời Pháp thuộc:

Để nhân thể cho vấn đề đô hộ fan Pháp đã thâm nhập, nghiên cứu và phân tích các nghành ngôn ngữ, dân tộc, văn hóa… tại nước ta để trường đoản cú đó tạo ra bốn sự tác động thâm thúy đến vượt trình phát triển của ngành thư viện và hoạt động Thư mục:

- Sự xâm nhập vào nước ta công nghệ ấn loát bởi ty pô (in bằng cách sắp chữ rời).

- Sự cải tiến và phát triển của ngôn ngữ: thâm nhập của giờ đồng hồ Pháp và lộ diện của chữ Quốc ngữ.

Ngoài sự mở ra của các sách, báo chữ Pháp và các bản thư mục chữ Pháp thì ta rất có thể nhắc lại vào thời kỳ này để tiến hành chính sách thực dân, tín đồ Pháp đã tổ chức triển khai đội ngũ tuyên giáo của đạo Cơ Đốc xâm nhập vào quần chúng. Trong quá trình truyền giáo những giáo sĩ phương Tây sẽ tìm bí quyết ghi âm tiếng Việt với phiên âm bằng chữ cái Latin (phải kể đến cố giáo sĩ Alecxandre Rhodes có góp phần nhất định trong công cuộc này). Để rồi nhiều loại chữ dần dần thay gắng chữ Hán – Nôm để ghi chép, có thể kể đến những tài liệu viết bằng văn bản Quốc ngữ sau này.

- quy định về tủ sách xuất hiện.

1. Thành lập và hoạt động Thư viện tw ở Hà Nội.

2. Bình chọn lại vấn đề tổ chức các thư viện hiện bao gồm và tạo dựng những thư viện mới.

- Ngành thư viện qua những thời kì cũng có thể có được sự ân cần nhất định.

Điều đó được thể hiện nay qua cách người Pháp xây dựng tư thư viện chính:

+ tủ sách trường Viễn Đông chưng Cổ.

+ tủ sách Viện nghiên cứu khoa học tập Đông Dương.

+ tủ sách Hội phân tích Đông Dương.

+ Thư viện trung ương tại hà nội thủ đô (về sau gồm cơ trực thuộc Sài Gòn).

Chưa kể tới các thư viện khác ví như thư viện Pháp – Việt, thư viện nam giới Định…

Ngoài ra, những đô đốc kiêm thống đốc phái mạnh kỳ cũng không quăng quật qua vụ việc thư viện, tuy vậy vẫn đề nghị lo bình định, tổ chức nền hành bao gồm mới. Trong gò hồ sơ văn thư còn lưu lại, người ta thấy những đô đốc những lần mong tập hợp hầu hết cuốn sách hay, chọn lựa một số tạp chí, xuất phiên bản định kỳ…

Ở Bắc kỳ, tại đậy thống sứ cũng có một thành phần phụ trách về thư viện và tàng trữ hồ sơ văn tư.


*
Hình hình ảnh Thư viện học viện chuyên nghành Viễn Đông bác bỏ cổ (Nguồn ảnh: staticflickr)

II. MỘT SỐ BẢN THƯ MỤC VIỆT phái mạnh THỜI PHÁP THUỘC

Từ cố kỉnh kỷ XVIII-XIX, bạn Pháp chăm chú nghiên cứu vãn về địa lý, tài nguyên, dân tộc bản địa học, ngôn ngữ, phong tục... đôi khi biên soạn một số trong những thư mục nhằm mục tiêu thông tin về phần đông tài liệu đó phục vụ cho việc xâm lược và đặt thống trị lên các nước ngơi nghỉ Đông Dương.

Trong những thư mục được biên soạn thời đó (xuất phiên bản ở Pháp hoặc ở Việt Nam) có thể chia ra có tác dụng 2 loại chủ yếu:

+ thư mục tổng hòa hợp và chăm đề về việt nam và Đông Dương nói chung.

+ folder “Thống kê đăng kí” từ khi có chế độ lưu chiểu văn hóa truyền thống phẩm ngơi nghỉ Đông Dương.

Có thể nói tới một số thư mục sau:

* folder tổng hợp:

Vào vào cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX tín đồ Pháp vẫn biên soạn một số trong những thư mục tổng phù hợp về Đông Dương. Các thư mục này ra đời nối tiếp nhau phản ánh một cách bao gồm hệ thống, không hề thiếu những tài liệu được xuất bạn dạng ở Pháp và các nước khác bao gồm nội dung nói đến Đông Dương cùng với mục đích giao hàng cho việc nghiên cứu sâu, toàn vẹn về một xứ trực thuộc địa của họ. Đó là:

- 1862: “Bibliographie Annamique” (Thư mục An nam) của Bell Combe (Hội viên hội nhân chủng học Pháp), xuất phiên bản ở Paris.

- 1867: “Bibliographie Annamite” (Thư mục An nam) của Barbie du Bocage (Phó thư cam kết Hội địa lý Pháp) – folder này in kèm trong tập san Revue Maritne et coloniale (Lãnh hải và thuộc địa).

Thư mục chia thành 5 phần:

+ Phần I : Tập phù hợp 257 cuốn sách có nội dung nói về nước ta - Đông Dương được xuất phiên bản từ 1628-1867 (xếp theo vần chữ cái tên tác giả, hoặc tên sách).

+ Phần II: Gồm những bài trích báo, tạp chí và những bản sưu tập khủng về các cuộc hành trình: hàng ngàn bài trích của 27 tờ báo và tạp chí (xếp theo từng năm).

+ Phần III: Liệt kê những tài liệu của ban ngành lưu trữ quốc gia Pháp nghỉ ngơi Paris và những tài liệu viết tay không giống có liên quan đến Đông Dương.

+ Phần IV: Địa vật và bạn dạng đồ

+ Phần V: Bảng tra cứu vớt tìm thương hiệu tác giả.

- 1880: “Mục lục phần đa tác phẩm xuất phiên bản từ 1868 trở đi” bởi vì Ủy ban nntt và kỹ nghệ Pháp biên soạn nói tới Trung kỳ, phái mạnh kỳ và Cao Miên.

- 1889: “Bibliographie de Lindochine” (Thư mục Đông Dương) của A.Landes với A.Folliet tích lũy những sách nói về Đông Dương xuất bản từ 1880 -1889.

- 1912 - 1915: “Bibliographie Indochinnca” (Thư mục Đông Dương) của Henri Cordier, thu thập những tài liệu trước năm 1913, trong các số đó là hầu hết tài liệu đã bao gồm trong các phiên bản thư mục trước đó và bổ sung thêm. Bộ thư mục này chia thành 4 quyển:

+ Quyển 1: gồm các tài liệu nói đến Miến Điện, Atssan (1 tỉnh của Ấn Độ), Thái Lan, Lào.

+ Quyển 2 : nói tới bán hòn đảo Mã Lai.

+ Quyển 3, Quyển 4: nói về các nước ngơi nghỉ Đông Dương (Việt Nam, Lào, Campuchia) đa phần là tài liệu về Việt Nam.

- 1922: “Pour mieux connaitre de Indochine: Essai dune bibliographie” (để phát âm biết hơn về Đông Dương, sơ thảo một thư mục) của Paul Boudet.

- 1929: “Bibliographie de Lindochine Francaise” 1913-1926 (Thư mục Đông Pháp) của hai tác giả Paul Boudet và Remi Bourgeois. Sau đó ra liên tiếp các tập: 1927-1928-1929-1930.

Xem thêm: Vị Trí Tim Trên Cơ Thể Người, Những Điều Ít Biết Về Quả Tim Người

- 1943 : liên tục “Thư mục Đông Pháp 1931-1935”- Phần 1

Bộ “Thư mục Đông Pháp” là một trong công trình thư mục to do Boudet và Bourrgeois, lúc đó là những người dân phụ trách Nha lưu trữ và Thư viện trung ương Đông Dương chủ trì việc biên soạn, tích lũy tài liệu nói tới Đông Dương tự 1913-1935. Tương tự như “Thư mục Đông Dương” vốn tài liệu trong “Thư mục Đông Pháp” bao gồm sách báo được lựa chọn rộng thoải mái từ các thư viện ở Đông Dương hoặc sống Pháp và các nước khác.

“Thư mục Đông Pháp 1913-1935” được biên soạn thành 8 tập cho 4 thời kỳ với tầm 2.500 trang.

+ tài liệu 1913-1926: 1 tập

+ tư liệu 1927- 1928-1929-1930: mỗi năm 1 tập.

+ tư liệu 1931-1935: 3 tập

Tài liệu thời kỳ 1931-1935 bắt đầu ra được tập I (vào năm 1943), còn 2 tập sau chưa xuất phiên bản được do thực trạng của Đại chiến nhân loại thứ II chi phối. “Thư mục Đông Pháp” được biên soạn là sự việc tiếp nối cùng có tiến bộ hơn “Thư mục Đông Dương” về phương diện kỹ thuật biên soạn (sắp xếp tư liệu theo đề mục, trong mỗi đề mục, xếp tài liệu theo lắp thêm tự chữ cái tên tác giả hoặc tên sách, phần hia có các bảng tra cứu,...).


*
Hình ảnh Thư mục Đông Pháp 1931-1935(Nguồn ảnh:aebooks)

* Thư mục chăm đề:

Ngoài gần như thư mục tổng thích hợp như trên, những người dân Pháp và những tổ chức khoa học, văn hóa của họ còn biên soạn những thư mục chuyên đề.

- folder dẫn giải về khảo cổ học Cao Miên với Chiêm Thành của Coedes.

- Thư mục về thực đồ học Đông Dương của Petelot.

- Thư mục mọi nhà văn Đông Dương của Barquyssan.

- Thư mục lịch sử dân tộc Viễn Đông của Gaspadone.

- Premiere etude sur Les soures Annamite de L’ history d’ Annam (Nghiên cứu những bước đầu về lịch sử An nam giới qua các nguồn bốn liệu của An Nam) xuất bạn dạng tại thủ đô hà nội do L. Cardiere và p. Pelliot biên soạn.

Thư mục chia thành 3 phần:

+ Phần giới thiệu: trình diễn những vụ việc liên quan cho nguồn tài liệu lịch sử dân tộc Việt Nam. Người sáng tác đưa vào những nghiên cứu về thân thay sự nghiệp và tác phẩm của những nhà sử học tiêu biểu thuộc những triều đại cho đến đầu vậy kỷ XX.

+ Phần lắp thêm hai: danh mục các tài liệu lịch sử dân tộc được xếp theo sản phẩm công nghệ tự “Bộ chữ Hán” cùng với 175 cuốn sách (có biểu đạt và chú thích)

+ Phần cuối: Bảng tra theo tên người sáng tác (75 tác giả)

- Bibliographie Annamite (Thư mục An Nam) do E. Gaspadone ra mắt khái quát mắng về sách Hán Nôm nước ta và phần riêng ra mắt các công trình của Lê Quý Đôn với Phan Huy Chú..

- Đông Dương sử học yếu thư mục lục do Naka Mychio xuất phiên bản tại Tokyo (Nhật Bản).

- An phái nam thựclục (1932) trong “Bắc kinh đô thư quán” vị Phùng quá Quân biên soạn.


*
Hình ảnhBibliographie Annamite (Thư mục An Nam) (Nguồn ảnh: wdl)

* Thư mục thống kê đăng ký:

Xuất vạc từ công ty trương kiểm soát và điều hành việc xuất bản ở Đông Dương cũng giống như để thu thập các tài liệu có giá trị đem về Pháp, ngày 29 mon 11 năm 1917 Toàn quyền Albert Saraut ký thành lập và hoạt động Nha văn khố cùng Thư viện Đông Dương đặt tại tp hà nội và quy định tính năng của cơ quan này. Paul Boudet được bổ nhiệm làm giám đốc Nha văn khố và Thư viện Đông Dương, làm chủ các kho sách:

- Kho trung ương ở Hà Nội.

- Kho bao phủ thống đốc phái nam kỳ ở sử dụng Gòn.

- Kho đậy khâm sứ Trung kỳ sinh sống Huế.

- Kho tủ Khâm sứ Cao Miên sinh hoạt Pnong-Pênh.

- Kho che khâm sứ Lào sống Viên Chăn.

Năm 1921 Toàn quyền Đông Dương đang ra sắc lệnh quy định chế độ nộp giữ chiểu những ấn phẩm xuất bản ở Đông Dương.

Từ năm 1922, thực hiên ra quyết định lưu chiểu toàn liên bang Đông Dương, kho tàng trữ và thư viện hầu hết nhận được từng tên sách 2 bản. Trên các đại lý thu nhận ấn phẩm lưu lại chiểu, thư viện tw Đông Dương biên soạn và xuất phiên bản thư mục cùng thống kê đk hàng năm với tên “Liste des imprimes depose au serviese du depot legal” (Danh mục các ấn phẩm nộp lưu chiểu). Folder này phản ánh tài liệu xuất bạn dạng trên toàn Đông dương bao gồm các mô hình ấn phẩm định kỳ, ko định kỳ, bản đồ. Quan tâm mặt phản ảnh tài liệu việt nam thì thư mục này làm phản ánh mọi đặn, khá không hề thiếu các tư liệu của quốc gia nên folder này cũng rất được coi như các loại “Thư mục quốc gia” (tuy không hoàn toàn đúng với chân thành và ý nghĩa của thuật ngữ này) trong quy trình tiến độ thuộc Pháp.

“Danh mục những ấn phẩm nộp giữ chiểu tạo thành 2 phần:

+ Phần I: Ấn phẩm định kỳ: thống kê các báo, tạp chí, tập san xuất bạn dạng ở Bắc Kỳ, Cao Miên, Lào.

+ Phần II: Ấn phẩm không định kỳ: thống kê những sách, bản đồ xuất phiên bản ở bố nước Đông Dương.

Hai loại tài liệu trên không được bố trí theo môn một số loại mà xếp theo ngôn ngữ:

- tư liệu xuất phiên bản bằng giờ Pháp.

- tư liệu xuất bản bằng giờ đồng hồ Việt, Miên, Lào.

Mỗi năm ra 2 cuốn, chu trình 6 tháng.

Thư mục này cũng bội nghịch ánh thực trạng xuất phiên bản thời ở trong Pháp, con số sách ko nhiều, từng cuốn (phản ánh tài liệu xuất phiên bản trong 6 tháng) chỉ có trên dưới 300 thương hiệu sách, mà lại phần sách giờ đồng hồ Việt lại chỉ chiếm khoảng chừng khoảng 10%.

Thư mục thống kê đk trên được xuất phiên bản đều kỳ từ thời điểm năm 1922 mang lại năm 1944.

III. Một vài ba điểm đối chiếu giữ Thư mục vn thời Pháp nằm trong với Thư mục nước ta thời phong kiến

* folder thời phong kiến:

- Số phiên bản in tự khắc không đa số dẫn đến hạn chế trong việc sử dụng rộng rãi.

- Sự sao chép qua những người, nhiều thế hệ, các thời đại khác nhau thông qua thu thập, thu góp, chỉnh lý dẫn đến việc sại lệch, những dị bản, khó khăn trong việc khẳng định văn bản. Nhiều công trình chỉ bao gồm độc bản do cách làm chép tay.

- Về nội dung đa phần là văn sử, triết học, Phật giáo… sách về kỹ thuật, toán, y, dược học tuy có trở nên tân tiến nhưng chiếm phần tỷ lệ nhỏ tuổi so cùng với sách văn học. Các công trìn được trình diễn với câu chữ khó riêng biệt sách văn sử, một quyển sách đề cập đến các vấn đê không giống nhau.

- Thư tịch chủ yếu là điển tích Hán Nôm, một trong những công trình bằng tiếng Pháp và chữ Quốc ngữ.

* thư mục thời Pháp thuộc:

- Số bản thư mục được biên soạn đa dạng mẫu mã nhiều thể loại và hình thức.

- Về câu chữ thì đa dạng và phong phú hơn đối với thời kỳ trước (thời phong kiến). Đặc biệt triệu tập nhiều vào các vấn đề định kỳ sử, văn hóa, xóm hội… để giúp đỡ ích mang đến việc cai trị thuộc địa của Pháp.

- những công trình thư mục gồm quy tắc cố định tuy còn hơi lộn xộn với còn gặp mặt nhiều vấn đề khúc mắc, nhưng nhìn toàn diện có điểm nhấn là có quy trình nghiêm ngặt hơn trong công tác ghi chép tài liệu.

- những thư mục tập trung chủ yếu hèn bởi ngôn ngữ là giờ đồng hồ Pháp với chữ Quốc ngữ.

IV. KẾT LUẬN