Dân Tộc Chăm Ở Ninh Thuận

Trừ các tôn giáo new du nhập về sau với số lượng không lớn, bạn Champa sinh hoạt Ninh Thuận hiện thời theo nhị tôn giáo chính là Bàlamôn (ấn Độ giáo) và Bàni (Hồi giáo bản địa hóa). Hình như còn có một phần tử người Champa theo đạo Islam tuy vậy không nhiều. Tên gọi thì như vậy, nhưng, vẫn từ lâu, nhì tôn giáo Bàlamôn cùng Bàni mãi sau độc lập, không có mối dục tình với nước ngoài , qua quy trình lịch sử, cả nhì tôn giáo này sẽ bị phiên bản địa hóa, làm cho mình một hình trạng tôn giáo địa phương. Bạn Champa theo đạo Bàlamôn có khoảng 38.000 người, cư trú ở 16 làng, trong các số đó có một thôn sống xen cả Bàlamôn lẫn Bàni (làng Phú Nhuận). Fan Champa theo đạo Bàni có tầm khoảng 21.000 người, cư trú ở 7 làng, trong những số đó có một vài làng sinh sống xen khắp cơ thể champa theo Bàni và bạn Champa theo Islam. Tín đồ Champa theo Hồi giáo mới (Islam) bao gồm khoảng 2 ngàn người, theo thiên chúa giáo và Tin lành khoảng 700 người. Qua quy trình điền dã, nghiên cứu, chúng tôi thấy bạn dạng thân fan Champa sinh sống Ninh Thuận ko tự gọi là fan Champa theo đạo Bàlamôn hay đạo Bàni nhưng tự gọi bạn Chăm Bàlamôn là Ahier, fan Chăm Bà ni là awal. Trong dân gian thường gọi bạn theo Bàlamôn là “Chăm”, bạn Chăm theo Hồi giáo cũ là Bìnì (Bàni), vào văn học dân gian Champa bao gồm trường ca “Cam – Bini” và trường ca “Bini – Cam”. Về vấn đề tên gọi thế nào đến đúng so với người Champa Bàlamôn là một vấn đề khoa học đề xuất được tiếp tục nghiên cứu vớt kỹ. Theo bọn chúng tôi, nếu sẽ gọi fan Champa theo Hồi giáo bị bản địa hóa là Bàni, có nghĩa là Hồi giáo gia nhập vào trong xã hội người Champa tự sau ráng kỷ X, đã biến thành một đồ vật tôn giáo địa phương thì đề nghị gọi tín đồ Champa theo đạo Bàlamôn là “Chăm Ahier” mới đúng. Qua nghiên cứu, chúng tôi thấy rằng, đạo Bàlamôn có bắt đầu ấn Độ sẽ thực sự biến đổi một thiết bị tôn giáo địa phương. Tuy nhiên, những tài liệu kỹ thuật từ xưa đến nay đều hotline là người Chăm Ahier là tín đồ Chăm Bàlamôn.

2-Người Champa Bàlàmôn sinh hoạt Ninh Thuận Gần 38.000 người Champa Bàlamôn sống triệu tập ở 16 làng, đa số là ở thị xã Ninh Phước và chia theo 3 quanh vùng đền tháp bái tự, được phân chia theo khu vực xã hội tôn giáo. Mỗi quần thể vực cộng đồng tôn giáo lại có hệ thống chức sắc phụ trách về cộng đồng tín thứ của khu vực mình cai quản. Hiện giờ ở Ninh Thuận bao gồm 3 vị cả sư pô xà (Pô dhia – chữ Pô: ngài, thần, vị, đấng) phụ trách 3 khu vực vực cộng đồng tín đồ và phụ trách cúng lễ sống 3 khu vực đền tháp như sau:+ quanh vùng tháp Pôrômê (Pô Rame – thôn Hậu Sanh) gồm 6 xã thuộc huyện Ninh Phước gồm: Hậu Sanh, Hiếu Thiện, Vụ Bổn, Mỹ Nghiệp, thông thường Mỹ, Phước Lập,khu vực này bởi cả sư pô xà Hán bằng phụ trách.+ khu vực đền thờ “mẹ xứ sở”Pô Inư Nưgar(Pô Inư Nưgar – Inư là mẹ,mẫu,Nưgar là xứ sở – sống làng Hữu Đức) bao gồm 3 làng Hữu Đức, Như Bình và thai Trúc,do cả sư pô xà Hải Quý phụ trách.+ khu vực tháp Pô Klongirai (Pô Klongirai – Phan Rang) bao gồm 7 làng gồm: Hiếu Lễ, Chắt Thường, Phú Nhuận, Hoài Trung, Phước Đồng với Thành ý do cả sư (Pô xà) Vạn Tạ phụ trách.

Bạn đang xem: Dân tộc chăm ở ninh thuận

Ngoài ra, còn một khu vực đền Pô Bin Thuôn (Pô Bin Thuơr – xã Bĩnh Nghĩa, thôn Phương Hải, thị xã Ninh Hải) chỉ có một làng fan Champa theo Bàlàmôn nhưng không có chức nhan sắc Bàlamôn. Mọi hoạt động tôn giáo đều bởi Ban phong tục của làng đảm nhiệm. Mỗi khi có số đông nghi lễ cần đến chức sắc đẹp Bà la môn cai quản lễ đều cần mời các chức sắc đẹp từ khu vực tháp Pôklongirai. Do vậy, rất có thể quy Bĩnh Nghĩa về khu vực tôn giáo của Tháp Pôklongirai . Người Champa nghỉ ngơi Ninh Thuận còn được gọi những người theo đạo Bàlamôn là “CamJat”(đọc là siêng rặt). Trong giờ đồng hồ Chăm, chữ Jat có tức thị gốc, sự thật. Fan Champa nói một cách khác người chăm theo Bàlamôn là “Chăm” (Cam, để minh bạch với Bà Ni), cùng coi Chăm Jat là Champa gốc. Bà la môn giáo gia nhập vào Champa khôn xiết sớm, trư­ớc lúc lập vư­ơng quốc Lâm ấp, muộn độc nhất là đầu công nguyên và rất có thể còn trước kia nữa. Tư bia ký bằng chữ Phạn gồm niên đại núm kỷ VII đ­ược search thấy sinh hoạt Quảng Nam và Phú yên ổn ở triều đại Bhadresvaravamin, ba trong bốn bia cam kết đó ghi nhấn lãnh địa giành cho vị thần này. Còn bia ký kết Mỹ sơn thì nói tới sự thành kính dành cho Mahesvara, Uma, Brahma, Vishnu. Đến thế kỷ trang bị VII, ấn Độ giáo mà đa phần là Shiva giáo đã trở thành tôn giáo chính thống. Từ đây hình thành khu di tích Mỹ Sơn. Trường đoản cú thời Lâm ấp mang lại Hoàn V­ương (từ cầm cố kỷ II đến ráng kỷ IX), đạo Bàlamôn đã hiện diện và luôn luôn luôn đ­ược coi trọng. Các bia ký tiến độ này đều chứng minh tầm quan trọng của Shiva: “Đáng kính trọng hơn cả Brahma, Vishnu, Indra, Surya, Asura, hơn những vị Bà la môn cùng hơn gần như Rsi, các vua chúa”. Theo không ít nhà phân tích Champa thì Bàlamôn giáo đang đi tới Champa trước cả Phật giáo. Sử gia D.Hall tất cả nhận xét như­ sau về tôn giáo vào Champa: Bàlamôn giáo là tôn giáo của ách thống trị quý tộc, yêu cầu không thu được lớp bình dân đại chúng. Tập quán bạn dạng xứ vẫn liên tiếp phát triển tuy vậy song cùng với tập cửa hàng ấn Độ. Mãi đến mấy chũm kỷ sau, lúc Phật giáo tiểu quá Theravada cùng Hồi giáo nhập địa với được lan tỏa như­ một tôn giáo bình dân, những tác động ngoại lai này bắt đầu thật sự va tiếp xúc với nếp sống bạn dân quê. Đến lúc ấy, cả nhì tôn giáo bắt đầu hoà bản thân vào nền văn hóa bạn dạng xứ rồi đổi mới thể sâu đậm… . Lúc Hồi giáo du nhập vào Champa (khoảng trư­ớc sau nỗ lực kỷ X), xảy ra quá trình tuyên chiến đối đầu và xung thốt nhiên tôn giáo, gây mất bình ổn trong một thời gian dài giữa nội bộ cộng đồng tộc người Chăm. Tín đồ Chăm theo Hồi giáo Bàni bị coi là người ngoài, thậm chí người chăm cho rằng, thà kết hôn với người khác dân tộc bản địa còn rộng là kết giao với ngư­ời Bàni. Có lẽ vì cầm mà ngư­ời siêng Bàlamôn tự điện thoại tư vấn là “Chăm”. Sự xung bỗng dưng tôn giáo kéo dãn dài này đã nhốt sự vạc triển, ảnh hưởng không nhỏ tuổi đến quyền năng của Champa. Để dung hoà và cấu kết hai tôn giáo, không rõ từ khi nào và vì ai khởi xướng, người Chăm đã áp dụng quan niệm “nhất thể lưỡng hợp”, coi cộng đồng ng­ười siêng theo Bàlamôn là dư­ơng tính (Ahier), theo Bàni là âm tính (Awal). Với quan niệm nhất thể lưỡng thích hợp thì ngư­ời theo nhị tôn giáo này tuy nhì nh­ưng là một, lắp bó với nhau, vào âm gồm dư­ơng với trong dương có âm. Quan niệm này được đồng điệu trong nội dung cũng như hiệ tượng nghi lễ, vào cả trang phục những vị chức sắc đẹp của nhì tôn giáo. Tín đồ Chăm Bàlamôn theo tín ng­ưỡng đa thần của ấn Độ giáo, còn fan Champa Bàni thờ tuyệt nhất thần là thánh Ala, tín đồ Chăm điện thoại tư vấn là Pô Âu Loá và thiên sứ Môhamét. Mặc dù nhiên, ngư­ời Champa Bàni ngày này đã thờ số đông vị thần bình thường của cả xã hội người chăm ở Ninh Thuận như­ chị em xứ sở Pô In­ư Nưgar, Pô Yang – Amư và những vị nhân thần Chăm. Bạn Champa Bàlamôn ngày này sinh sinh sống ở nhì tỉnh Ninh Thuận và Bình Thuận. Ngoài 38.000 bạn Champa nghỉ ngơi Ninh Thuận, hiện còn có một bộ phận khoảng 15.000 tín đồ sống ở thị xã Bắc Bình, tỉnh Bình Thuận. Về cơ bản, văn hóa của họ tương đồng với văn hóa truyền thống của người Champa Bàlamôn sống Ninh Thuận.

3- hệ thống chủ lễ trong những nghi lễ của fan Chăm Bàlàmôn

Văn hóa truyền thống lịch sử của fan Champa chứa được nhiều tầng lớp, trong những số ấy có phần nhiều lớp văn hóa truyền thống mang truyền thống bản địa của người dân nông nghiệp lúa nước Đông nam á cùng về sau, tín đồ Champa đón nhận các tôn giáo. Trải qua vượt trình bạn dạng địa hóa, phần nhiều lớp văn hóa truyền thống này sẽ hòa trộn vào với nhau và biến hóa văn hóa truyền thống lịch sử chung của fan Champa. Đối với những người Champa Bàlàmôn, theo bọn chúng tôi, tuy vậy đã bao gồm một vượt trình bản địa hóa lâu đời, không hề đậm giáo lý, giáo luật, khối hệ thống thần linh đã và đang “thay tên thay đổi họ” nhưng mà dấu ấn Bàlamôn giáo vẫn còn đấy khá đậm trong lễ nghi tín ngưỡng của fan Champa Bàlàmôn, trong số đó có khối hệ thống chủ lễ, bao hàm các thầy nhà lễ dân gian và khối hệ thống chức sắc, tăng lữ Pà xế. Theo thống kê lại của Trung tâm nghiên cứu và phân tích văn hóa Champa tỉnh giấc Ninh Thuận, hiện giờ ngư­ời Champa bao gồm hơn một trăm nghi lễ được tổ chức quanh năm. Hệ thống nghi lễ ấy ra mắt vừa phong phú vừa phức tạp. Vào đó, những thầy công ty lễ dân gian và hệ thống chức dung nhan tôn giáo đóng góp một vài ba trò quan tiền trọng. Hệ thống tiệc tùng dân gian của người Champa Bàlàmôn hết sức phong phú, đa dạng. Trong các nghi lễ Champa đều sở hữu sự xáo trộn giữa nghi lễ dân gian cùng nghi lễ tôn giáo. Bởi vậy, hệ thống chủ lễ cũng đều có sự trộn trộn, thỉnh thoảng rất cạnh tranh phân biệt: trong một số nghi thức mang ý nghĩa tôn giáo lại sở hữu sự tham gia của những chức dung nhan dân gian, trong một vài lễ thức dân gian lại có sự thâm nhập của chức sắc tôn giáo.

4- Các “thầy” chủ lễ dân gian Khác cùng với chức sắc đẹp tôn giáo, những thầy công ty lễ dân gian là rất nhiều ngư­ời không chịu đựng sự bỏ ra phối của tôn giáo. Để đổi mới những công ty lễ dân gian đều phải trải qua lễ tôn chức. Một trong những nghi lễ thuộc tín ngư­ỡng nông nghiệp, ngoài sự thâm nhập điều hành của những chức dung nhan tôn giáo đề nghị có những ông thầy dân gian như­ ông cai đập (Hamu la). Trong hệ thống lễ hội Rija phải có sự tham gia của các ông “thầy vỗ” chuyên đánh trống paranư­ng (Mưduôn), thầy láng múa lên đồng, bà bóng cái tộc bên cạnh đó là ngư­ời giữ lại “chiết a tâu” của chiếc họ, bà bóng khu vực tôn giáo. Mỗi mẫu họ đều có bà bóng mang đến riêng mình. Bà bóng mẫu họ được tuyển chọn kỹ l­ưỡng, cần là người có địa vị, gồm hiểu biết, đư­ợc vị nể trong cái họ. Lễ tôn chức bà bóng thường xuyên được phối hợp trong lễ múa to (Rija praung), được thể hiện rõ nhất trong tối khai lễ “Rija xoa”, bà bóng cần chịu lễ tẩy uế, nằm nhằm hóa thân, đầu thai và nhập linh trong cả đêmTrong lễ này, bà bóng buộc phải “học” múa (học tượng trư­ng, thực chất là đã bắt buộc học những điệu múa láng từ trư­ớc) do một ông thầy và bà trơn cũ chỉ bảo. Trong số nghi lễ cúng mong phúc, trừ tà ma, chữa bệnh và vào nghi lễ tang ma v.v… phải tất cả ông thầy pháp (Gru tiap bhut) hoặc ông thầy cúng (Gru urang). Những ông thầy này bắt buộc học thuộc hệ thống ma thuật phù chú và văn tế trường đoản cú rất phức tạp và bao gồm một cuộc sống đời thường kiêng cữ rất nghiêm ngặt, tất cả thầy còn tu khổ hạnh hơn cả các chức nhan sắc tôn giáo. Họ được bà nhỏ Chăm kính trọng, vị nể, nhiều ông thầy khôn cùng “cao tay ấn”.

*

Trong những thầy nhà lễ dân gian, có một tổ ngũ nghệ nhân tài năng và đều có mặt trong các nghi lễ Chăm. Ông “thầy vỗ” (Mư­duôn – đọc là mư­ tùn) vừa tiến công trống Paranư­ng vừa hát lễ, ông kéo bọn Kanhi (Kadhar – phát âm là ka thành) và đều ngư­ời hát lễ, nghệ nhân đánh trống ghi năng (On Toong- grù ginơn), thợ gỗ thổi kèn Saranai (On Yu). Vào lễ tang phải tất cả ông “hăng” (On Hơng), là tín đồ trang trí các nhà lễ, nhà hoả táng và các hoa văn, biểu tượng, bùa chú cho tín ngưỡng dân gian. Theo số liệu những thống kê của Trung tâm nghiên cứu văn hóa chăm Ninh Thuận, bây chừ ở Ninh Thuận bao gồm 22 thầy cúng xua tà ma (Gru tiap bhut, gru urang), 13 thầy kéo bầy kanhi, 9 thầy bóng, 3 bà bóng khu vực tôn giáo (Muk pajau), 36 “thầy vỗ” trống Paranưng. Quanh đó ra, mỗi chiếc tộc lại có một bà láng (Muk Rija) đến riêng cái họ mình. Vào lễ nhập kút, ông kéo đàn kanhi với bà nhẵn (Muk pajau) luôn luôn đi cặp với nhau, như­ là một thể hiện âm – dư­ơng. Ông kéo bọn và bà bóng tất cả hai cung cấp trư­ởng và thứ. Một số trong những thầy chủ lễ dân gian nên trải qua các lễ thụ chức như­ ông kéo đàn chính (Kadhar gru – là ngư­ời đã buộc phải trải qua lễ “lăng đao” trong nghi lễ “tế trâu đen” của chiếc tộc). Bà bóng cung cấp trưởng cũng đề xuất qua lễ chém trâu và đề nghị qua các nghi thức tẩy uế, nhập linh vào lễ Rija. Toàn bộ các chức sắc dân gian, từng năm phải hiến tế mang lại thần Pô âu Loá (Ppo aw loa) một con gà trắng. Chủ lễ hiến tế phải là 1 trong những chức dung nhan Bàni.

5- Hệ thống chức dung nhan Bàlamôn  Nhiều nhà phân tích cho rằng tôn giáo Bàlamôn bây giờ ở fan Chăm không hề hội đủ số đông yếu tố của một tôn giáo chủ yếu thống, hệ thống giáo lý, giáo luật, khối hệ thống giáo công ty và tín vật dụng không cụ thể và ng­ười chăm theo đạo Bàlàmôn không tự hotline mình là ng­ười chuyên Bàlamôn mà gọi là siêng Ahiêr. Nhưng, tuy vậy đã bị bản địa hóa tương đối mạnh, chức sắc, tăng lữ Bàlamôn và trọng trách của họ vẫn được gia hạn một cách gồm hệ thống. Trong Bàlamôn giáo: “đẳng cung cấp Bàlamôn là quý phái cao nhất, được hình thành từ mồm Sanura (Manu) “Bàlamôn được coi là thần trên mặt đất”, nhà trì chăm sóc việc thờ bái, thao túng thiếu đời sống lòng tin thời cổ kính và trung gắng kỷ”. Hiện tại nay, những tăng lữ pà xế (passeh) vẫn sở hữu phần hồn của cộng đồng người chuyên Bàlamôn. Buôn bản hội Bàlamôn vốn là thôn hội rành mạch đẳng cấp, được hình thành phải để đảm bảo cho quyền lợi của đẳng cấp và sang trọng tu sĩ Bàlamôn. Trong buôn bản hội của tín đồ Champa Bàlamôn hiện tại nay, mặc dù sự biệt lập đẳng cấp đã bị phai mờ như­ng qua phân tích nghi lễ tang ma của tín đồ Champa Bàlàmôn, công ty chúng tôi thấy sự biệt lập ấy vẫn tồn tại. Đó là sự phân biệt sang trọng theo chiếc tộc. Một loại tộc trư­ớc đây thuộc sang trọng nào thì nay vẫn bị giải pháp nghi lễ tang ma theo hiệ tượng của đẳng cấp đó. Đẳng cấp tối đa vẫn là đẳng cấp và sang trọng của tăng lữ Bàlamôn. Cơ cấu tổ chức và thiết chế xã hội Champa trư­ớc đây đã có lần chi phối tư tầng lớp buôn bản hội theo lý thuyết Bàlamôn. Theo lời văn bia Mỹ đánh thì dư­ới đời vua Jaya Indravarman (1088) thôn hội Chăm tất cả bốn đẳng cấp theo hệ thống quý phái Bàlamôn ấn Độ như sau:.

-Brahman:Tầng lớp tu sĩ, tăng lữ Bàlamôn

-Ksyattriya:Tầng lớp quý tộc, vương phái, võ sỹ.

-Vaicya:Tầng lớp bình dân.Sudra: Cùng đinh, nô lệ.Ngày nay, trong xã hội Champa vẫn còn đó phân biệt các phong cách như bên trên nhưng tên thường gọi có khác.

-Đẳng cung cấp tu sỹ Bàlamôn:Halơw jăn­ưng

-Đẳng cấp cho quý tộc:Takai gai.

Đẳng cấp bình dân:Bal liwa pănliua, kuliT

-Đẳng cung cấp nô lệ, tôi tớ:Halun halăk, halun klor.

Trong hệ thống chức dung nhan Bàlamôn gồm hai tầng lớp, khối hệ thống các chức nhan sắc tu sỹ pà xế (passeh) và những chức dung nhan dân gian. Tu sĩ pà xế là đông đảo chức sắc đẹp tôn giáo Bàlamôn. Tầng lớp này có địa vị cao nhất trong buôn bản hội, được coi là những người trí thức, bọn họ biết chữ Chăm, lưu lại giữ những sách cổ Chăm chính sách về những nghi thức hành lễ, gọi biết tập tục, lan truyền và tiến hành các nghi thức tôn giáo. Về khía cạnh xã hội, họ thuộc thế hệ quí tộc cũ. Tu sĩ pà xế đ­ược gia hạn trong xã hội chăm theo tục “cha truyền con nối”. Những người không thuộc dòng dõi chức sắc thì cho dù có xuất sắc mấy cũng ko đư­ợc vào hàng ngũ này. Đây là 1 dấu ấn rõ nét của giáo lý Bàlamôn thượng cổ ấn Độ còn lưu lại trong cộng đồng ngư­ời siêng Bàlamôn sinh hoạt Ninh Thuận. Hệ thống tu sĩ pà xế được bố trí theo 5 cấp từ thấp đến cao như­ sau: thấp cấp nhất là thầy passeh Đung akau. Đây là chức sắc new nhập môn, buộc phải học chữ Chăm, học các giáo lý, giáo pháp luật và bắt đầu để tóc dài, búi tó.Cấp vật dụng hai là thầy passeh Liah. Là thầy pà xế khi hội đủ điều kiện được làm lễ phong chức tự passeh Đung a kau lên.Cấp thứ cha là passeh Pahuăh (Pahóa – thầy cho ăn), được thiết kế lễ phong chức từ passeh Liah lên, yêu cầu là người dân có thâm niên, và là người duy nhất đư­ợc làm “lễ cho ăn” trong tang ma.Cấp máy tư­ là thầy passeh Tapah.

Xem thêm: Xem Phim Những Nữ Siêu Anh Hùng Dc Ý Tưởng, Những Nữ Siêu Anh Hùng Dc

 Đây là phần nhiều tu sĩ đã chiếm hữu đến độ thoát tục, bắt buộc qua những điều kiện rất hà khắc mới được phong chức và nên trải qua bố giai đoạn: Tapahkatat, Tapahkađa với Tapahkađôi. (Đây là chức danh phó cả sư­. Khi chọn ngư­ời nhằm phong chức cả sư, trư­ớc hết đề nghị chọn Tapahkađôi).Cao độc nhất vô nhị là chức cả sư­ Podhia (Pôxà). Đây là người dân có quyền về tối cao vào tôn giáo Bàlamôn. Sinh hoạt tỉnh Ninh Thuận chia làm ba quanh vùng tôn giáo Bàlamôn nên lúc nào cũng chỉ có ba thầy Pôxà. Những vị cả sư­ cho biết, trước đây, tuy phân tách ba khoanh vùng tôn giáo nhưng mà vị cả sư­ của khu vực tháp Pô Klongirai là bự nhất, call là cả sư Grù Hunh (thuộc dương), là ngư­ời quyết định những lễ phong chức pà xế, ông thầy Grù Hunh không được trực tiếp đi làm việc các chủ lễ nhưng mà chỉ trong nhà tu hạnh còn chỉ đạo, là ngư­ời ra quyết định ngày tháng, giờ đồng hồ giấc và quá trình làm lễ. Ông cả sư­ khoanh vùng đền Pô In­ Nư­gar hotline là Grù Băng xài(thuộc âm) là ngư­ời do ông Grù hunh phân công tiến hành các nghi lễ, trừ lễ nhập kút. Ông cả sư khu vực tháp Pô Rômê gọi là Grù Atằm, là ngư­ời đư­ợc cai quản các lễ nhập kút. Như­ng ngày nay, những luật pháp trên đây không thể hiệu lực nữa.Để nhập vào sản phẩm ngũ pà xế và lên đến mức chức cả sư­, phải thực hiện đủ những lễ tôn chức như sau:-Lễ nhập đạo (dung akau), gọi là lễ xông miệng học chữ Champa-Lễ lên cấp cho pà xế liah, quá trình học tởm kệ với học những nghi thức hành lễ.-Lễ tôn chức tu sĩ thỏa thuận (puah)-Lễ tôn chức cả sư hoặc phó cả sư­ (popaik hoặc podhia).Hiện nay, đến các làng Champa Bàlamôn rất có thể nhận hiểu rằng đội ngũ chức sắc pà xế. Cũng chính vì họ luôn luôn phải mang xiêm y chức sắc của bản thân mình và từ thầy passeh Pahuăh trở lên đi đâu cũng với theo cây gậy thần. Xiêm y và đồ trang sức đẹp của các thầy khác nhau theo từng cung cấp pà xế, nh­ưng bao hàm điểm bình thường là tóc dài búi tó, bởi trong ý niệm âm – dương Chăm, tôn giáo Bàlamôn là Ahier thuộc d­ương, cơ mà theo thuyết vào dương tất cả âm, những thầy pà xế vừa là bầy bà (để tóc), lại đeo biểu tư­ợng của đàn ông (dương). Tôn giáo Bàni là Awal thuộc âm tuy vậy ông thầy Char lại cạo trọc đầu và đeo biểu tư­ợng yoni (âm)Trên đầu các chức sắc Bàni luôn đội nón bọc vải màu sắc trắng, tất cả vành rộng tượng trư­ng cho bầu trời, không khi nào đi giầy, chỉ đi dép nhựa hoặc đi chân đất. Ngày x­a các thầy hay đi một số loại dép cổ làm bằng da trâu. Tu sĩ pà xế Bàlamôn được quyền đem vợ, sinh nhỏ như­ng phải tuân thủ theo đầy đủ quy tắc hết sức khắt khe. Để tu hành, những thầy nên kiêng cữ tương đối nhiều thứ:

-Không được ăn thịt những loài vật đẻ ra con.

-Không nạp năng lượng thịt những loài vật gắn với truyền thuyết,truyện cổ Champa với tín ngư­ỡng bái súc vật như­ lư­ơn,ếch,giông,cá trê,thỏ,hoẵng,không nạp năng lượng những con vật chết yểu,chết do bị thương,không được ăn uống những các loại hoa quả thật chuối hột,đu đủ,đậu hạt,quả sung,bí đao,rau sam,rau dền.

- ko uống những loại nước tất cả chất lên men,khi vẫn hành lễ chỉ được uống rượu tư­ợng trưng.

-Không đư­ợc mang đến dự những nghi lễ thuộc“cõi sống”như­ lễ sinh đẻ,lễ cưới,lễ múa(Rija).Khi đi đái tiện đề nghị vén đầm ngồi xổm như đàn bà(bởi những thầy ở trong âm),khi đi đại tiện bắt buộc cởi áo trùm đầu.

– Đi tắm yêu cầu xem ngày.Ngày rằm,mồng một theo âm lịch,ngày vật dụng hai,thứ sáu vào tuần ko được ngủ với vợ.Trư­ớc lúc ăn,trư­ớc khi nằm ngủ đều cần đọc kinh.

– lúc nằm ngủ không được xoay đầu hư­ớng nam vày ngư­ời chăm Bàlamôn coi hướng nam là “hướng chết” nên khi có ngư­ời chết phải để thi hài fan chết xoay đầu hướng nam. Ngược lại, các chức sắc Hồi giáo Bàni kiêng không xoay đầu hướng bắc. Không tính ra, những thầy pà xế còn buộc phải kiêng cữ tương đối nhiều ở những nghành nghề khác. Trong chống ở của các thầy luôn có tách (giỏ) đựng rất nhiều các sách viết bằng văn bản Chăm cổ h­ướng dẫn các qui trình hành lễ, các bài văn khấn, hình vẽ những bùa, các câu thần chú và bàn tổ bái thầnMỗi lần hành lễ, yêu cầu làm lễ thờ hạ phân tách sách. Tu sỹ pà xế mặc sắc đẹp phục riêng màu sắc trắng, búi tóc sống đỉnh đầu. Sự phân biệt các cấp pà xế phụ thuộc hoa văn thổ cẩm đính trên váy với khăn. Hiện ni tu sỹ pà xế ở cộng đồng Chăm Bàlamôn tất cả 37 vị. Trong số đó có tía vị cả sư pô xà thống trị ba khoanh vùng tín đồ và đảm trách các nghi lễ của ba khu vực đền thápNếu một cả sư­ ở khoanh vùng nào từ trần thì làm việc đó lựa chọn một phó cả sư lên nỗ lực thế, nhưng nên được sự tán thành của cộng đồng ngư­ời chăm ở quanh vùng đó.Trong các nghi lễ vòng đời cũng như­ trong các nghi lễ bái bái, luôn có sự hiện diện của các chức sắc tăng lữ Bàlamôn và những thầy cúng, thầy pháp, các nghệ nhân kéo đàn, tiến công trống, hát lễ, ông bóng, bà bóng. Những người này mọi đ­ược hotline là những thầy nhà lễ, được phân công, phân nhiệm một cách rõ ràng, bài bản. Trước lúc hành lễ đều buộc phải làm lễ thức tẩy uế cúng thần linh.Hệ thống chức sắc đẹp và các thầy chủ lễ dân gian được chia làm năm thành phần như­ sau:

1.Các tăng lữ pà xế, có 5 level (như đang nêu ngơi nghỉ trên).

2.Thầy kéo bầy kanhi (kadhar) và bà bóng khu vực tôn giáo (muk pajau)

3.Ông “thầy vỗ” trống paran­ưng (m­duôn); ông thầy múa trơn (on kaing)

4.Thầy cúng (gru urang); thầy pháp (grù tiao pbuh)

5.Những thầy hát khấn, đọc thơ dân gian (on dauh).

Trong số các thầy trên, chỉ có những tăng lữ pà xế sẽ phải mặc bộ đồ riêng theo cấp bậc chức sắc của chính bản thân mình và luôn phải mang gậy thần. Những thầy công ty lễ dân gian khi hành lễ đều bắt buộc mặc trang phục truyền thống, khăn quấn đầu luôn luôn thắt nút về phía bên đề xuất đầu.Với phần lớn gì trình diễn ở trên, shop chúng tôi thấy, tuy nhiên ngư­ời chuyên Bàlamôn vẫn từ rất lâu không tiếp xúc với đạo Bàlamôn trên rứa giới, thế hệ tu sĩ Bàlamôn đã có nhiều biến hóa nhưng về cơ bản đẳng cấp, về việc nối truyền mẫu dõi, sự tu luyện, sự kính trọng của tín đồ, về trọng trách tế tự của mình vẫn có nhiều điểm tồn tại nh­ thời kỳ Bàlamôn cổ đại: ở thời kỳ Phạn thư­, đã mở ra gia tộc Bàlamôn tế từ truyền đời. “Phuốc Vêđa call họ là “thần của nhân gian”. Bọn họ không đối kháng thuần là ng­ười lãnh đạo tôn giáo, cũng chính là giai tầng trí thức đương thời. Họ ­hưởng thụ những loại sệt quyền: nhận của cha thí, đ­ược miễn sưu thuế, lúc phạm tội nặng rất có thể được miễn tội chết, bạn dạng thân bọn họ và vợ con cùng bò của mình đều được công bọn chúng kính lễ

Thực trạng về công ty lễ trong số nghi lễ của fan Chăm Bà là mônTrong quy trình phát triển, giao lưu, hòa nhập hiện tại nay, tôn giáo Bàlàmôn đang gặp nhiều trở ngại trong việc gia hạn lễ nghi tín ngưỡng. Trong số những nguyên nhân cơ bạn dạng là hoàn cảnh về việc bảo trì hệ thống công ty lễ dân gian và các chức dung nhan Bàlàmôn.

Thực trạng về các thầy công ty lễ dân gian Theo yêu cầu của khối hệ thống nghi lễ um tùm quanh năm của tín đồ Chăm Bàlàmôn, nếu không có sự kế thừa, team ngũ các ông thầy ngày dần thiếu vắng.Một số trí thức bạn Chăm cho rằng hiện thời với số lượng 22 thầy cúng xua đuổi tà ma (Gru tiap bhut, gru urang), 13 thầy kéo bọn kanhi, 9 thầy bóng, 3 bà bóng khu vực tôn giáo (Muk pajau), 36 “thầy vỗ” trống Paranưng trong cộng đồng 38.000 tín đồ Chăm theo Bàlàmôn là ko đủ. Đến thời điểm diễn ra đồng loạt các lễ nghi nông nghiệp và những nghi lễ cùng đồng, nghi lễ loại tộc, các thầy đề xuất “chạy xô” vô cùng vất vả. Vì chưng vậy, việc truyền dạy nghề là câu hỏi làm thường xuyên xuyên. Tuy nhiên các thầy công ty lễ dân gian không phải phải phụ thân truyền bé nối như những tăng lữ, nhưng mà thường việc này vẫn diễn ra trong các gia đình Chăm, việc cha truyền nghề làm chủ lễ đến con vẫn luôn là phổ biến. Tuy nhiên, để thay đổi một ông thầy, ngoài các tiêu quy củ về đạo đức, có mái ấm gia đình trọn vẹn (một bà xã một ck và có con), người học yêu cầu thật sự yêu thương nghề, gồm tâm đức và bên cạnh đó phải tất cả năng khiếu. Mong muốn trở thành một ông Ka thành (Kadhar) kéo bầy ka nhi giỏi ông vỗ trống Paranưng (Mưduon), người học cần có năng khiếu âm nhạc và phải gồm giọng hát tốt, mong trở thành một ông thầy cúng đề xuất học thuộc hàng trăm ngàn hình vẽ bùa phép và hàng nghìn bài hát cúng lễ, ao ước trở thành một ông Hăng (hơng) chuyên trang trí lễ tang phải gồm năng khiêú về hội họa cùng cũng đề nghị học những bài bái khấn xin vẽ hoa văn, bùa phép, ước ao trở thành ông bóng, bà bóng, ngoài những tiêu chuẩn chỉnh khắt khe về đạo đức, còn phải bao gồm năng khiêú múa và năng lực tiếp xúc với thần linh v.v…Tâm lý chung hiện giờ của thanh niên Chăm, tốt nhất là số tất cả học vấn là không thích trở thành hầu như ông thầy cúng, thầy pháp. Lân cận đó, sự việc thù lao, đãi ngộ mang lại số người tham gia quản lý lễ không rõ ràng, phần nhiều là mong đợi vào sự hảo trung ương của các mái ấm gia đình làm lễ, dẫn cho một tư tưởng không thoải mái. Đây là trong những khó khăn mà xã hội người siêng Bàlàmôn đang đề xuất đối phó. Nếu xã hội người Chăm không có biện pháp tự khắc phục, sự thiếu hụt vắng team ngũ cai quản lễ đang dẫn đến sự thất truyền của một mô hình nghề chứa đựng phong tục tập quán, nghi lễ tín ngưỡng Chăm, dẫn mang lại sự dễ dàng hoá các nghi lễ truyền thống, từ kia dẫn đến việc thất truyền, mai một những yếu tố văn hóa truyền thống của fan Chăm Bàlàmôn.

 Thực trạng về khối hệ thống chức sắc tôn giáo Bà là môn

*

Dân tộc Champa vốn có một nền văn hóa truyền thống cổ truyền phong phú, nhiều chủng loại được hình thành từ tương đối lâu đời. Nền văn hóa truyền thống ấy là sự chọn lọc, kế thừa, hoà trộn trong số những yếu tố nội sinh và đông đảo yếu tố nước ngoài sinh. Bạn Champa Bàlàmôn được coi là “Chăm gốc” và trên thực tế đang là những người chủ sở hữu lưu giữ lại vốn văn hóa truyền thống lâu đời ấy. Chính các tôn giáo phong phú, đa dạng chủng loại đã đóng góp thêm phần tạo buộc phải sắc thái văn hóa Champa. Gần như lễ nghi, tín ngưỡng thuộc với ý thức có tính chất tôn giáo Bàlàmôn sẽ là cơ sở đặc biệt quan trọng để bảo đảm những giá chỉ trị văn hóa truyền thống truyền thống. Nếu đa số lễ nghi, tín ngưỡng và tinh thần ấy mất đi, chắc chắn kéo theo sự mất mát nhan sắc thái văn hóa truyền thống. Trong quy trình phát triển, giao lưu, hòa nhập hiện nay nay, văn hóa cổ truyền thống lịch sử các dân tộc đang gấp rút bị mai một. Văn hóa truyền thống cổ truyền của fan Champa Bàlàmôn cũng ko nằm không tính quỹ đạo ấy. đều tôn giáo trong cộng đồng ng­ười champa hôm nay, trong số đó có đạo Bàlàmôn, đang có những thực trạng cần cần giải quyết. Đó là:Do sự thiếu hụt một hội đồng chức sắc thống nhất với sự chia quanh vùng tôn giáo bắt buộc trong nội cỗ mỗi tôn giáo, giữa các tôn giáo và xã hội ngư­ời Champa có khá nhiều điểm không thống nhất, dẫn mang đến những xích míc mà cho tới nay chư­a giải quyết được. Để tiến hành các lễ hội cần có lịch pháp thống độc nhất vô nhị nhưng xích míc về lịch pháp giữa những vùng chăm đang là vấn đề nan giải. Thậm chí, gồm vùng định kỳ chênh nhau cho 2 tháng trong năm. Sự thiếu thốn thống duy nhất về lịch pháp gây ra rất nhiều điều phiền toái, thứ nhất là nghi lễ cộng đồng, tiếp nối là những nghi lễ tộc họ cùng gia đình. Trong khi nơi này đang là ngày kiêng cữ thì nơi dị thường là ngày tốt và tổ chức lễ c­ưới, dù quan hệ mật thiết mang đến đâu, là bà bé họ hàng cũng không dám đến dự. Mặt hàng năm, vào ngày lễ hội Katê, những vị chức nhan sắc Bàlamôn các vùng lại cần ngồi lại họp nhằm thống duy nhất lịch, nhiều lúc trở thành phần đông cuộc tranh luận, cãi cự gay gắt.Trong nội bộ tôn giáo Bà la môn thư­ờng xẩy ra sự tranh chấp chức cả sư (Po dhia). Đã từ xa xư­a, bạn Chăm Bàlamôn chia ra ba khu vực tôn giáo theo ba khu vực đền tháp, mỗi khu vực tôn giáo chỉ gồm duy tốt nhất một vị cả s­ư trụ trì, riêng phó cả sư thì có từ 2 vị trở lên. Thông thường, khi cả sư­ mất đi thì phó cả đầu tiên – người tu hành lâu năm, có trình độ, đọc biết khiếp kệ, giáo lý, biết các nghi thức hành lễ, tất cả đạo đức, không hề thiếu vợ chồng, gia đình yên ổn định và có dòng dõi tăng lữ thì được kế vị cả sư. Như­ng các trư­ờng hợp tuyên chiến đối đầu và cạnh tranh đã xảy ra trong những năm 1972, 1993 mà vì sao là chưa có sự thống độc nhất vô nhị về vấn đề lựa lựa chọn Cả sư giữa các làng Chăm. Sự tranh chấp cả sư sống đây chưa hẳn là vấn đề tranh giành quyền lợi cá thể cả sư mà vày các khoanh vùng tôn giáo tranh dành cho khu vực mình. Những cuộc tranh chấp đã lôi kéo nhiều fan tham gia gây mất bất biến xã hội, ảnh hưởng đến đời sống tín ngưỡng, bình an chính trị của cộng đồng Chăm và tổ chức chính quyền phải can thiệp theo vẻ ngoài pháp, trên các đại lý vận hễ bà con đàm luận để chọn ra cho bản thân vị cả sư­ để gia hạn sinh hoạt tín ngưỡng. Phía tôn giáo Bàni cũng thư­ờng xẩy ra những vụ tranh chấp sư cả như các năm 1960, năm 1998. Những yếu tố hoàn cảnh về tôn giáo tín ngưỡng champa đã là những kìm hãm sự phát triển.Một thực trạng dị thường mâu thuẫn với thực trạng tranh chấp nói trên là với xu hướng phát triển hiện nay, càng ngày càng ít tín đồ muốn đảm nhiệm nhiệm vụ nắm giữ phần hồn này. Đặc biệt là các chức thấp hơn cả sư lại càng không nhiều người ước ao làm. Trẻ tuổi hiện nay, trong các số ấy có các thế hệ bé cháu những chức nhan sắc pà xế đã mất mặn mòi cùng với truyền thống phụ vương truyền con nối như trước đây nữa. Nhiều người đã học hành đỗ đạt và đi làm các ngành nghề trong buôn bản hội, bao hàm người đã trở thành cán bộ khoa học, cán bộ quản lý của bên nước. Vị vậy, nguy cơ tiềm ẩn thiếu vắng những chủ lễ dân gian và những chức nhan sắc tôn giáo của xã hội người siêng Bàlàmôn trong một tương lai sát là một hoàn cảnh cần giải quyết. Shop chúng tôi cho rằng, đó là một sự việc cốt lõi trong việc bảo giữ văn hóa truyền thống của fan Chăm nói chung, của người Chăm Bà là môn nói riêng.Hiện nay sinh hoạt vùng đồng bào Champa đang diễn ra sự tranh giành hình ảnh hư­ởng tôn giáo và lôi kéo tín đồ gia dụng giữa tín đồ Chăm Bàni và siêng Islam là 1 trong những vấn nàn thư­ờng xuyên xảy ra (chủ yếu đuối ở số đông làng Chăm gồm tín vật dụng hai tôn giáo cùng sinh sống như sống làng Phư­ớc Nhơn cùng Văn Lâm) mà cho tới nay vẫn chư­a giải quyết và xử lý được. Bởi vì vậy, cần phải có những phương án cấp bách để duy trì, cải cách và phát triển các buổi giao lưu của tôn giáo Champa, trong những số ấy có vấn đề duy trì hệ thống các thầy nhà lễ dân gian và những chức dung nhan tôn giáo.